Ernst-Jan Troe geeft een presentatie over DISCO bij VUmc

Zelfontworpen zelfmanagement cursus creëert enthousiasme bij COPD-patiënten en collega’s

PRISMA is een bewezen effectieve zelfmanagement cursus voor patiënten met diabetes type 2. De eerstelijns zorgprofessionals van Gezondheidscentrum Dillenburg in Alphen aan den Rijn startten met een vergelijkbare cursus voor COPD-patiënten, die door het centrum zelf ontwikkeld werd. “Deze cursus is vanuit enthousiasme ontstaan”, vertelt huisarts Ernst-Jan Troe.

“Wij waren heel enthousiast over de PRISMA-cursus”, begint Ernst-Jan Troe. Hij is een van de vier huisartsen bij Gezondheidscentrum Dillenburg, een multidisciplinair eerstelijns centrum in Alphen aan de Rijn. Binnen de populatie van het gezondheidscentrum hebben zo’n 450 patiënten diabetes type 2. “De helft van de patiënten heeft vanaf 2012 een PRISMA-cursus gedaan”, vertelt Troe.

Het van oorsprong Britse PRISMA is gebaseerd op groepsonderwijs, waarbij diabetespatiënten elkaar onder leiding van een trainer vragen stellen en zelf antwoorden formuleren. “Ook de patiënten waren enthousiast, we kregen leuke reacties terug. Daarnaast zagen we, en dat was een positief bijeffect van deze cursus, dat de samenwerking binnen ons gezondheidscentrum concreter werd. Doordat een apotheker samen met een fysiotherapeut de cursus gaf, of een huisarts samen met een diëtiste. Dat werkte ook enthousiasmerend voor onze organisatie.”

Aangepaste inhoud

“Waarom zouden we PRISMA, met wat aanpassingen, ook niet inzetten voor andere chronische ziekten, vroegen we ons af. Voor COPD is zelfmanagement even relevant als voor diabetes. We hebben contact gehad met het VUmc, de ontwikkelaar van de PRISMA-cursus. Een vergelijkbare cursus voor COPD bleek niet in de ontwikkel-agenda te staan. Toen zijn we zelf aan de slag gegaan om de PRISMA-cursus om te zetten in een COPD-cursus, genaamd DISCO”, aldus Troe.

DISCO staat voor Dillenburg Interdisciplinaire Zelfmanagement COPD-educatie, legt de huisarts uit. “En het is goed voor COPD-patiënten om te bewegen, waar kan dat beter als in een disco”, lacht Troe. Inmiddels wordt de cursus bij Gezondheidscentrum Dillenburg voor het tweede jaar aangeboden. “De methodiek van PRISMA is hetzelfde gelaten, die is interactief. In de meerdaagse cursus wordt veel informatie gegeven aan patiënten, dragen patiënten zelf informatie aan over hun ziekte en en stellen ze een individueel actieplan op. Patiënten krijgen handvaten om iets aan hun eigen situatie te doen, dat is onverminderd, maar de inhoud is aangepast op COPD.”

Praten over persoonlijk actieplan

“Een vraag die ons bezig houdt: hoe houd je mensen gemotiveerd na zo’n cursus? We proberen cursus-deelnemers na twee tot drie weken na afloop van de cursus een afspraak te laten maken bij de praktijkondersteuner of huisarts. Tijdens dat consult kan het gaan over de DISCO-cursus en het persoonlijke actieplan, dat helpt om het concreet te houden.” Ook eHealth biedt mogelijkheden om een consult voor te bereiden thuis, waardoor zorgverleners minder tijd kwijt zijn met standaard vragen of controles, aldus Troe.

Coördinator voor cursussen

“Bij het samenwerkingsverband waar het Gezondheidscentrum Dillenburg deel van uitmaakt werd er een coördinator aangesteld die de praktische organisatie van de cursussen op zich neemt. Die coördinator nodigt patiënten uit, belt ze na, attendeert ze op de cursussen.” Dat is volgens Troe een belangrijke stimulans geweest. “Wij hadden de mogelijkheid om iemand vrij te maken die zich met PRISMA en DISCO bezighield. Dat heeft veel vaart gebracht. Ook trainers en zorgverleners worden enthousiast van een geslaagde cursus, net als de patiënten. En dat leidt tot meer draagvlak in de organisatie voor zelfmanagement.”