“Wees je eigen onderzoeker, raad ik mijn patiënten vaak aan”

“Geen pillen maar paprika”. Met die boodschap in landelijk dagblad NRC sneed huisarts Tamara de Weijer in 2017 een belangrijk thema aan: dat van leefstijl als medicijn. De Weijer is oprichter en voorzitter van Vereniging Arts en Voeding en zet zich in om de bewustwording van leefstijl als medicijn te vergroten bij artsen, opleiders, de overheid en verzekeraars. De vereniging organiseert vrijdag 6 april het grootste artsencongres op het gebied van voeding: het zevende Arts en Voeding Congres met als thema ‘Darmgezondheid’.

Het besef dat voeding een belangrijke rol speelt bij het voorkomen van met name chronische aandoeningen, landt in het zorgveld, zegt Tamara de Weijer. “Voorheen hoorde ik van huisartsen: voeding is niet onze verantwoordelijkheid. Of: ‘mijn patiënten zijn helemaal niet gemotiveerd om hun leefstijl te veranderen, het is aan supermarkten, sportkantines en cafetaria’s om te veranderen, of aan de overheid’. Maar collega huisartsen en medisch specialisten zien in dat het een gedeelde verantwoordelijkheid is, om patiënten te motiveren tot een gezondere leefstijl. Met name de jongere generatie artsen heeft dat echt door.”

‘Hoe heb je geslapen?’

Een gezonde leefstijl draait niet alleen om voeding, zegt de voorzitter van de Vereniging Arts en Voeding. Ook zaken als beweging, stress en slaap zijn belangrijk voor iemands gezondheid. “Wees je eigen onderzoeker, raad ik patiënten in mijn praktijk vaak aan. Wat heb je gegeten, hoe heb je geslapen, wat speelt er in je leven? Houd dat eens een tijdje bij, bijvoorbeeld als je last hebt van migraine of prikkelbare darm. Ik vraag patiënten om na te denken over hoe ze eten, hoe ze slapen en hoeveel stress ze hebben. Mensen zijn blij verrast als ze op die manier hun eigen lichaam leren kennen en voor hun gevoel weer vat krijgen op hun gezondheid en hun leven.”

Onderzoek

Een gezonde leefstijl helpt niet alleen om ziektes te voorkomen, stelt De Weijer. “Bij de behandeling van metabole ziektes, zoals hart- en vaatziekten, diabetes type 2 en hoge bloeddruk, zijn leefstijl en voeding heel belangrijk. Daarvoor is steeds meer wetenschappelijk bewijs.”

Zoals een kennissynthese over de rol van voeding in de behandeling van chronische ziekten die onderzoekers van Wageningen University & Research en de Universiteit van Groningen in opdracht van ZonMw uitvoerden in 2017. De conclusie uit die analyse naar de effectiviteit van voedingsinterventies: voedingsmaatregelen kunnen een belangrijke rol spelen in de behandeling van chronische ziekten en kunnen in belangrijke mate bijdragen aan gezondheidswinst. De grootste gezondheidswinst is haalbaar bij de behandeling van cardio-metabole ziekten.


Aandacht in de opleiding

De Weijer is huisarts: ze weet uit eigen hand dat leefstijl een marginale rol innam bij haar artsenopleiding. Terwijl veel patiënten hun arts of huisarts wel als de hoogste autoriteit op gebied van voeding beschouwen, aldus De Weijer. De missie van Arts en Voeding is om de bewustwording bij zorgprofessionals te vergroten over leefstijl als medicijn. Dat betekent niet dat een huisarts hele uitgebreide voedingsadviezen moet geven, zegt ze. Met meer kennis over leefstijl – waaronder voeding, beweging, stress en slaap – kan een arts klachten of aandoeningen beter herkennen, verder onderzoeken en doorverwijzen naar de juiste zorgprofessional.

Inmiddels zijn er ruim 450 leden aangesloten bij de vereniging, van huisartsen, medisch specialisten en studenten geneeskunde tot verpleegkundigen, bedrijfsartsen en verzekeringsartsen. Het bestuur en de raad van advies van de vereniging bestaan naast huisartsen uit een cardioloog, internist, medisch onderzoeker, reumatoloog en hoogleraar voeding en gezondheid – die de missie van Arts en Voeding omarmen. “Er ontstaan steeds meer lichtpuntjes binnen ziekenhuizen en universiteiten, zo noem ik ze altijd. Wetenschappers en zorgprofessionals die geloven in de bewustwording van leefstijl als medicijn en die dezelfde houding hebben. Wel rebels maar niet provocerend. Vernieuwend maar met respect voor de huidige wetenschap.”

Het zevende jaarcongres van Vereniging Arts en Voeding staat in het teken van darmgezondheid. Wat is de relatie tussen onze darmen, voeding en gezondheid? Wat zijn de laatste inzichten uit de wetenschap en de praktijk? Wat betekent dit voor mijn patiënten en mijn dagelijks werk? Inschrijven en meer informatie via artsenvoeding.nl.