8 praktische tips om te starten met Positieve Gezondheid

Het concept Positieve Gezondheid is een methode en werkwijze die (voormalig) huisarts en onderzoeker Machteld Huber voor het eerst introduceerde, en die nu navolging vindt op meerdere plekken in Nederland. Met het gespreksmodel van Positieve Gezondheid wordt de beoordeling van de diverse levensdomeinen van een patiënt in kaart gebracht. Hoe werkt dat in de praktijk? ZO! organiseerde onlangs een online kennissessie, en geeft acht praktische tips om te starten met Positieve Gezondheid.

De kiem voor het concept Positieve Gezondheid werd dertig jaar geleden gelegd, toen de jonge huisarts Machteld Huber een aantal keren ziek werd en de beperkingen van het medische aanbod ervoer. “Ik merkte dat juist niet-medische zaken mijn welzijn beïnvloedden. De eerste keer dat ik ziek was, leidde dat tot verbazing. De tweede, derde en vierde keer heb ik gebruikt om er meer over te weten te komen”, aldus Huber in gesprek met Zelfzorg Ondersteund.

Het concept Positieve Gezondheid stond centraal tijdens de online kennissessie die ZO! organiseerde op 15 november. Nederland.

Aan de slag

Met het gespreksmodel van Positieve Gezondheid, het spinnenweb, wordt de beoordeling van de diverse levensdomeinen van een patiënt in kaart gebracht. Hoe werkt dat in de praktijk? Dennis van de Rijt, consulent bij Zelfzorg Ondersteund en trainer en coach, nam de ruim 50 deelnemers van de online kennissessie mee met zijn ervaringen. Van de Rijt heeft als trainer veel ervaring met Positieve Gezondheid en traint voor het Institute for Positive Health (iPH) zorgprofessionals die ermee aan de slag willen.

“Positieve Gezondheid betekent dat je op zoek gaat naar de betekenis of motivatie voor een persoon, een patiënt of een cliënt: wat betekent zingeving voor iemand? Wat is voor een patiënt of een persoon echt belangrijk?”, aldus Van de Rijt.

“Werken met Positieve Gezondheid betekent allereerst de brede blik naar binnen. Hoe gaat het met mij en mijn leven? Dat wordt ondersteund met het spinnenweb. Vervolgens komt de vraag: wat is voor mij belangrijk en wat zou ik willen veranderen of verbeteren? Als dat duidelijk is, ga je kijken of iemand activiteiten vindt of manieren ziet om stapje voor stapje verder te komen.”

De vraag achter de vraag

Huisarts Karolien van den Brekel, werkzaam bij Julius Gezondheidscentra Leidsche Rijn in Utrecht en bij iPH, deelde haar ervaring over het werken met Positieve Gezondheid in de huisartsenpraktijk. “Voor zorgaanbieders is dit een andere manier van werken, waarbij ze meer luisteren dan adviseren. Door uit te gaan van Positieve Gezondheid kan ik beter aansluiten bij de behoefte van patiënten. Ik zie het als een manier om echt in gesprek te gaan met mijn patiënten en de vraag achter de vraag te herkennen en te begrijpen.”

“Vaak leg ik aan mijn patiënten uit wat Positieve Gezondheid is, en laat ik hun met een hulpmiddel dat op mijn bureau ligt zien waar het gedachtegoed uit bestaat. De meeste patiënten gaan vervolgens thuis nadenken over wat zij als gezondheid ervaren en waar ze zelf verbetering zien. Met die input gaan we vervolgens een nieuw gesprek in. Je hoeft natuurlijk niet alles op het eerste moment te bespreken, mijn ervaring is dat dit concept juist goed werkt als mensen er thuis, eventueel met een partner of met gezins- of familieleden, over na kunnen denken en daarna terugkomen bij hun huisarts.”

Een van de voorbeelden die ze geeft uit de praktijk is een jonge man met overgewicht. “Door met hem het concept van Positieve Gezondheid te bespreken, kon hij in de tijd tussen onze consulten nadenken over de aspecten van zijn leven waar hij zelf verandering wilde zien. Hij had eerder geprobeerd om gewicht te verliezen en weinig motivatie om af te vallen. Maar doordat hij met Positieve Gezondheid zag welke onderdelen van zijn leven wel goed gingen, realiseerde hij zich dat afvallen ervoor kon zorgen dat hij zich nog prettiger kon voelen op juist die aspecten.”

Praktische tips

Een aantal praktische tips om te starten met Positieve Gezondheid in de praktijk:

  1. Organiseer een lezing, workshop of scholing in samenwerking met de iPH Academie of laat eigen trainers opleiden via iPH.
  2. Vraag geïnteresseerde zorgverleners zelf eens het Spinnenweb Positieve Gezondheid in te vullen en met elkaar het gesprek aan te gaan over hun ervaring.
  3. Daag huisartsen en praktijkondersteuners uit om een patiënt te vragen het Spinnenweb in te vullen en vervolgens het gesprek aan te gaan met de patiënt over wat zijn/haar behoefte is.
  4. Biedt huisartsen en praktijkondersteuners coaching-on-the-job voor deze gesprekken aan, zodat ze kunnen leren van hun ervaringen.
  5. Organiseer workshops Positieve Gezondheid met groepen patiënten en kom erachter wat Positieve Gezondheid voor hen betekent.
  6. Zoek regionale partners (GGD, gemeenten, welzijnsorganisaties, thuiszorg, etc.) die ook bezig zijn met Positieve Gezondheid (of hoe zij het noemen) en vorm samen een netwerk.
  7. Vraag bij je ROS na of zij je verder kunnen helpen bij de implementatie van Positieve Gezondheid.
  8. Vraag bij andere zorggroepen naar hun ervaringen.

 

Terugkijken van de online kennissessie

Van de deelnemers aan de online kennissessie gaf 70% aan de inzichten in de praktijk toe te kunnen passen en collega’s of anderen aan te raden om de opname terug te kijken. Terugkijken van de online kennissessie is mogelijk: leden van InEen en betrokken bij ZO! kunnen informatie hierover vinden op het online platform LINK. Andere geïnteresseerden kunnen bij Janneke de Groot (InEen, J.deGroot@ineen.nl) of Dennis van de Rijt (Hart van de Zaak, hvdzaak@gmail.com) terecht voor meer infomatie.

Via de agenda blijft u op de hoogte van toekomstige kennissessies van Zelfzorg Ondersteund. Het Institute for Positive Health en Alles is Gezondheid organiseren op 24 januari 2019 een praktijkmiddag over Positieve Gezondheid: van tekentafel naar werkvloer.