“Zelfmanagement begint met educatie”

Een van de belangrijkste redenen dat zelfmanagement maar mondjesmaat van de grond komt is dat veel patiënten heel weinig van hun aandoening weten, aldus Dan Coene, arts en directeur van Stichting September/September Multimedia. September ontwikkelt al twintig jaar educatieprogramma’s gericht op mensen met chronische ziekten zoals diabetes en COPD. “Educatie is niet de enige, maar wel een noodzakelijke voorwaarde voor zelfmanagement.”

Een van de educatieprogramma’s van September is POH-5minuteninfo, gericht op mensen met diabetes type 2, CVRM en COPD, en de praktijkondersteuner van de huisarts (POH). POH-5minuteninfo is een online platform waarmee de patiënt de mogelijkheid krijgt om thuis meer te weten te komen over de chronische ziekte en het daarmee omgaan. De educatie wordt aangeboden in blokjes van vijf minuten, via tekst, beeld en spraak. De educatie is ingedeeld in niveaus. September werkt hierbij samen met onder andere de Diabetes Vereniging Nederland, het Longfonds, de Hartstichting en de Nederlandse Vereniging van Praktijkondersteuners (NVvPO).

Verrassende resultaten

“Zo’n 2 op de 3 mensen (64%) heeft niet het basis kennisniveau, bijvoorbeeld: “een ander woord voor suiker is glucose”. Dat is schrikbarend. Dit blijkt uit cijfers vanuit de zorggroepen die met het programma gestart zijn”, aldus Coene. “POH-5minuteninfo begint met een vragenlijstje waaruit het kennisniveau blijkt. Bij deze – grote – groep is zelfmanagement uiteraard een illusie.”

POH5minuten van Stichting September/September Multimedia

Hoewel het patiënten vaak lijkt te schorten aan basiskennis, is Coene positief verrast door de activiteit en de snelle ontwikkeling die patiënten doormaken. “Het blijkt dat 65% van de aangemelde patiënten daadwerkelijk thuis aan de slag gaat. Die groep is dan zo’n drie kwartier tot een uur thuis ‘bezig’ met diabetes. Bovendien blijkt dat al na drie maanden 2 op de 3 patiënten wel de basiskennis verworven heeft. Vooral dit laatste is zeer opmerkelijk: POH-5minuteninfo brengt zelfmanagement voor een heel grote groep patiënten plotseling dichterbij.”

Gepersonaliseerde educatie

Coene: “We weten dus dat er grote groepen mensen zijn die niet veel (willen) weten over hun aandoening, die laagopgeleid of laaggeletterd zijn. Maar het programma is geschikt voor alle patiënten: de educatie gaat verder de diepte in naarmate een patiënt meer kennis heeft.”

POH-5minuteninfo is gebaseerd op een aantal strategieën om gebruik te stimuleren, vertelt Coene. “Zowel voor de patiënt als voor de praktijkondersteuner (POH) is 5minuteninfo allereerst uiterst eenvoudig. Vandaar onze samenwerking met de NvvPO. Het systeem moet zo gemakkelijk mogelijk zijn in de praktijk. Praktijkondersteuners zien online de voortgang van hun patiënten. Ook kunnen ze educatie op maat aanbieden: na een consult, waardoor informatie beter beklijft of als voorbereiding op het consult waardoor de patiënt beslagen ten ijs komt.”

“Automatisch e-mails die patiënten stimuleren en feliciteren als ze een educatieniveau hebben afgerond blijken goed te werken”
– Dan Coene, arts en directeur van Stichting September/September Multimedia

“Verder krijgen gebruikers automatisch e-mails die hen stimuleren en feliciteren als ze een educatieniveau hebben afgerond. Dat blijkt goed te werken”, aldus Coene. Het kost de POH geen tijd en patiënten ervaren dit niet als opdringerig, vertelt hij.

Andere talen

Een aanzienlijk aantal zorggroepen is al aan de slag. September maakt koppelingen met patiëntenplatformen en KIS-en, bijvoorbeeld e-Vita, Curavista en Portavita. Binnen het zelfzorgplatform e-Vita is 5minuteninfo geheel geïntegreerd.

Coene hoopt het systeem nog verder uit te kunnen bouwen. “Graag zouden we de basisinformatie ook in meerdere talen ter beschikking willen stellen: Engels, Turks en Marokkaans. Die vraag krijgen we geregeld van praktijkondersteuners in grote steden zoals Den Haag en Rotterdam, die moeite hebben met passende zelfmanagement-tools voor een laaggeletterde of anderstalige doelgroep.”

Momenteel is POH-5minuteninfo beschikbaar voor diabetes type 2, COPD en zeer binnenkort CVRM. Astma, kwetsbare ouderen en GGZ zijn in voorbereiding. Wilt u meer weten? Bekijk de video-impressie op YouTube of neem contact op met Dan Coene.