Digitale Instrumentenkiezer voor zelfmanagementondersteuning voor professionals

De Nederlandse Diabetes Federatie en coöperatie Zelfzorg Ondersteund (ZO!) lanceren een digitale Instrumentenkiezer om een overzicht te geven van beschikbare instrumenten voor zelfmanagementondersteuning en ondersteuning ‘eigen regie’, en om zorgprofessionals te helpen bij het vinden van de juiste tools. De online versie moet zorgverleners en zorggroepen helpen om zelfmanagementondersteuning te implementeren in de dagelijkse praktijk.

“De NDF Zorgstandaard voor diabetes benadrukt al sinds 2003 het belang van eigen regie, zelfmanagement en zelfmanagementondersteuning. De focus is daarbij steeds verder opgeschoven naar zorg op maat, dicht bij huis, met een ambitie op ‘ontzorgen’, nadruk op zelfmanagement en aandacht voor unieke combinaties van zorg en zelfmanagement. Al geruime tijd zijn we met onze achterban samen bezig hier handen en voeten aan te geven”, aldus Corrine Brinkman, coördinator Ontwikkeling en implementatie bij de Nederlandse Diabetes Federatie (NDF).

“Dit heeft onder andere geresulteerd in de oplevering van een Competentieprofiel Zelfmanagement-educatie bij diabetes met een daarop gebaseerde competentiescan (2014). Dit competentieprofiel bevat al een inventarisatie van instrumenten die zorgverleners en teams kunnen gebruiken in de diabeteszorg. Tegelijkertijd hoorden we dat zorggroepen en zorgverleners het moeilijk vonden om een passende keuze te maken uit dit beschikbare aanbod. Daar besloten we met de ontwikkeling van deze Instrumentenkiezer wat aan te gaan doen. Hierin ontstond ook de mooie samenwerking met de coöperatie Zelfzorg Ondersteund die rond de implementatie van zelfmanagement bij een bredere doelgroep van mensen met een chronische aandoening tegen dezelfde dilemma’s aanliep”, aldus Brinkman.

Instrumentenkiezer online

ZO! en de NDF hebben de digitale Instrumentenkiezer, met meer dan 120 zelfmanagement instrumenten, inmiddels gelanceerd. De digitale Instrumentenkiezer bevat onder meer handreikingen en stappenplannen om zelfmanagement te implementeren, (gespreks)methoden, keuzehulpen en vragenlijsten.

Aansluiten bij werkproces

De NDF bundelde alle beschikbare zelfmanagement instrumenten en heeft de indeling laten aansluiten bij het werkproces van de zorgverlener. In de categorie ‘Handreikingen implementatie’ vinden professionals bijvoorbeeld stappenplannen en handreikingen die informeren over aspecten die van belang zijn bij implementatie van zelfmanagement(-ondersteuning), voor verdiepende achtergrondinformatie kunnen zij terecht in de bibliotheek. Daarnaast bevat de Instrumentenkiezer vragenlijsten die erop gericht zijn om welzijn en gezondheid van de patiënt in kaart te brengen, en specifieke instrumenten gericht op laaggeletterdheid en lage gezondheidsvaardigheden. De Instrumentenkiezer blijft in ontwikkeling omdat methodes door gebruik en nieuwe kennis veranderen en er nieuwe instrumenten bijkomen.

Beatrijs van der Poel, werkzaam als zelfstandig adviseur en betrokken bij het project en bij de NDF: “Van elk instrument hebben we op basis van beschikbare informatie in kaart gebracht voor welke doelgroep het geschikt is, of het instrument gevalideerd of effectief is, wat de vorm is, waar het instrument te vinden is, kosten en organisaties die al werken met dit instrument. In de praktijk blijkt het voor de keuze van een instrument belangrijk te zijn dat het instrument generiek toegepast kan worden en dat het instrument gevalideerd en effectief gebleken is. Via het zoek-menu wordt het makkelijk om bijvoorbeeld met trefwoorden te zoeken op instrumenten voor bepaalde doelgroepen, en of instrumenten gevalideerd zijn.”

Instrument op maat

Brinkman: “De Instrumentenkiezer helpt zorggroepen en zorgverleners bij de keuze voor een tool die aansluiten bij de eigen specifieke wensen, doelstellingen en ambities. Daarmee faciliteert het in belangrijke mate de verdere implementatie van zelfmanagementondersteuning. Aan de slag met ‘een instrument op maat’ dat past bij de eigen situatie geeft immers de grootste kans van slagen. Het succes van de Instrumentenkiezer hangt daarbij mede af van de mate waarin we de tool actueel en compleet kunnen houden en kunnen aanpassen aan de gebruikers. Beheer en onderhoud dus. Daar ligt nog een belangrijke uitdaging.”